Sử liệu học

Về mối liên hệ giữa văn bản học và sử liệu học

Về mối liên hệ giữa văn bản học và sử liệu học

GS. Hà Văn Tấn

Là người giảng dạy đồng thời hai môn văn bản học đại cương và sử liệu học đại cương trong nhiều năm nay ở trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, tôi có những suy nghĩ về mối liên hệ giữa hai bộ môn khoa học này. Mặc dầu đó là vấn đề thuần tuý lý thuyết, nhưng tôi nghĩ rằng nếu mối liên hệ đó được làm sáng tỏ thì những người làm công tác nghiên cứu văn bản Hán Nôm và những người làm công tác sử học càng hiểu biết nhau hơn, thấy rõ những mối liên hệ chặt chẽ trong công việc của hai bên mà xác định một phương thức hợp tác có hiệu quả.

Bản đồ cổ VN khẳng định chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa hàng trăm năm trước

Bản đồ cổ VN khẳng định chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa hàng trăm năm trước

(www.vanthuluutru.com) – Hàng chục tấm bản đồ và những tư liệu quý khẳng định chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam, do các triều đại Việt Nam, người Pháp ấn hành hàng trăm năm trước đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia, thu hút rất đông người đến xem.

Thêm một số bản đồ xác nhận Hoàng Sa – Trường Sa không thuộc Trung Quốc

Thêm một số bản đồ xác nhận Hoàng Sa – Trường Sa không thuộc Trung Quốc

Như chúng ta đã biết, ngày 25/7/2012, Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã tiếp nhận tấm bản đồ cổ “Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ” do nhà Thanh (Trung Quốc) xuất bản năm 1904 của Tiến sĩ Mai Ngọc Hồng trao tặng. Bản đồ này xác định đảo Hải Nam là điểm cực nam lãnh thổ Trung Quốc, có nghĩa là thừa nhận các quần đảo ở Biển Đông nằm ngoài lãnh thổ Trung Quốc. Để góp phần củng cố thêm cho luận điểm này, chúng tôi xin giới thiệu hình ảnh một số bản đồ Trung Quốc do người Trung Hoa và Nhật Bản vẽ và ấn hành từ năm 1850 đến năm 1939, trong đó chưa từng xác nhận Hoàng Sa và Trường Sa thuộc Trung Quốc. Một số bản đồ chúng tôi đã xác định được đầy đủ các thông tin về tác giả, nhà xuất bản, nơi xuất bản…, số còn lại chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu thêm.

Các nguồn sử liệu và nhận thức lịch sử

Các nguồn sử liệu và nhận thức lịch sử

Nhìn lại tình hình nghiên cứu lịch sử của chúng ta trong vài thập kỷ gần đây, có một câu hỏi mà lâu nay nhiều người vẫn thường băn khoăn, đó là tại sao cho đến nay chúng ta vẫn chưa có nhiều tác phẩm sử học có sức sống lâu bền và có sức hấp dẫn rộng rãi đối với độc giả trong cũng như ngoài nước? Không ít tác phẩm mà làm cho người đọc cảm thấy hình như lịch sử là một cái gì đó bằng phẳng, giản đơn, phát triển hợp logic hoàn toàn so với nhận thức của chúng ta. Người đọc thường gặp trong các tác phẩm đó những kết luận giống như trong một bản báo cáo chính trị nào đó không có gì khúc mắc. Trong khi đó ai cũng biết rằng lịch sử phát triển hết sức phức tạp, còn nhận thức lịch sử thì không phải bao giờ cũng có sẵn các mô-típ để dùng làm chiếc áo khoác lên tác phẩm sử học.

Giá trị của nguồn tài liệu lưu trữ trong nghiên cứu lịch sử Đảng Cộng sản Việt nam

Giá trị của nguồn tài liệu lưu trữ trong nghiên cứu lịch sử Đảng Cộng sản Việt nam

 

(www.vanthuluutru.com)

1. Nhiều sự kiện Lịch sử Đảng được nhận thức lại đầy đủ và chính xác hơn trên cơ sở tài liệu lưu trữ

Đã có những sự kiện Lịch sử Đảng phải nhận thức nhiều lần. Do những khó khăn về nguồn tài liệu mà sự mô tả những chi tiết của sự kiện có sai lệch trong những công trình nghiên cứu khác nhau, từ sách giáo khoa phổ thông, giáo trình Lịch sử Đảng ở bậc đại học đến các sách về Lịch sử Đảng. Những tài liệu lưu trữ cung cấp những thông tin, cho phép nhận thức lại nhiều vấn đề Lịch sử Đảng. Dưới đây là một số ví dụ cụ thể:

Vấn đề phân loại các nguồn sử liệu của lịch sử Việt nam

(www.vanthuluutru.com) Trong một bài viết trước đây, khi bàn đến những vấn đề chung của sử liệu học lịch sử Việt Nam, chúng tôi đã nhấn mạnh rằng việc phân loại các nguồn sử liệu của lịch sử dân tộc là một nhiệm vụ tất yếu và rất cấp thiết trong giai đoạn hiện nay (1).

Không nghi ngờ gì rằng nếu các nguồn sử liệu được phân loại tốt thì một mặt sẽ góp phần đáng kể thúc đẩy sự phát triển của ngành sử liệu học, mặt khác không kém phần quan trọng là sẽ tạo cho khoa học lịch sử ở nước ta một cơ sở sử liệu tin cậy, chính xác và có hệ thống. Sự phân loại khoa học các nguồn sử liệu sẽ chỉ ra được phương hướng sưu tầm và sử dụng đúng đắn sử liệu vào việc nghiên cứu hiện nay cũng như sau này, làm cho các công trình sử học có nhiều thông tin đa dạng sinh động và đáng tin cậy.

Tài liệu lưu trữ đảng – nguồn sử liệu chính trong việc nghiên cứu biên soạn lịch sử đảng bộ địa phương

Tài liệu lưu trữ đảng – nguồn sử liệu chính trong việc nghiên cứu biên soạn lịch sử đảng bộ địa phương

(www.vanthuluutru.com) Nhìn lại tình hình nghiên cứu lịch sử của chúng ta trong vài thập kỷ gần đây, lịch sử Việt Nam nói chung, lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam nói riêng vẫn là đối tượng thu hút sự quan tâm của giới sử học.
Công tác biên soạn lịch sử trong cả nước được mở rộng, các tác phẩm sử học được công bố ngày càng nhiều và phong phú về nội dung, đa dạng về hình thức: có thông sử của cả nước, có lịch sử toàn Đảng và lịch sử của các đảng bộ, có lịch sử địa phương (tỉnh, huyện, xã); có lịch sử của từng ban, ngành (quân sự, thủy lợi, điện ảnh, công an, bộ đội biên phòng,…); có lịch sử các hội quần chúng (phụ nữ, thanh niên, mặt trận,…); lịch sử danh nhân, v. v….

Xác định giá trị sử liệu của tài liệu Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam

(www.vanthuluutru.com) Mở đầu

1. Mục đích, ý nghĩa của đề tài

Đảng Cộng sản Việt Nam gắn bó với nhân dân ta bằng cả chiều sâu lịch sử 70 năm qua. Những tài liệu văn kiện hình thành trong quá trình hoạt động và trưởng thành của Đảng cho thấy, tài liệu văn kiện Đảng là một trong những phương tiện quan trọng của hoạt động lãnh đạo chỉ đạo của Đảng. Về thực chất, tài liệu văn kiện Đảng là hình thức cụ thể hóa quyết định của các cơ quan lãnh đạo Đảng các cấp nhằm thực hiện sự lãnh đạo của Đảng đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và mọi tổ chức trong hệ thống chính trị. Nó phản ánh những thông tin về chủ trương, đường lối, chiến lược của Đảng đối với Cách mạng Việt Nam, phản ảnh tình hình Cách mạng Việt Nam, tình hình tổ chức và xây dựng đảng ở các cấp. Nó trở thành cơ sở để Nhà nước thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng trong quản lý Nhà nước khi đã giành được chính quyền.