445 năm cuốn sách in đầu tiên ở nước Nga

Nước Nga kỷ niệm 445 năm ra đời của ấn phẩm “Apostol “ (tức là “Tông đồ”) – cuốn sách đầu tiên được in ở xứ Nga. Sự kiện quan trọng này diễn ra hồi tháng Ba 1564, “theo sắc chỉ của Sa hoàng Ivan Lôi đế và được sự ban phước lành của Giáo chủ toàn Nga Makarya”. Cuốn sách được chế bản tại Matxcơva, trong xưởng in của Ivan Fedorov và Piotr Mstislavts, hai nhân vật đã đi vào lịch sử như là những ông tổ của nghề in Nga.

Trong suốt nhiều thế kỷ, tại xứ Nga chỉ có những cuốn sách chép tay. Mà bởi thế nên số đầu sách rất ít, giá rất đắt, thêm nữa những người chép sách thường mắc lỗi và làm sai lệch nguyên văn. Sách in cho phép khắc phục tất cả những khiếm khuyết đó. Những tổ sư lừng danh của nghề in đã mất cả một năm trời để xứ Nga có cuốn sách đầu tiên chính thức ghi mốc in. “Cái chính là mốc in”, – bà Marya Zolotova, chuyên viên khoa học của Viện Bảo tàng Sách thuộc Thư viện Quốc gia Nga nhấn mạnh.

Bà Marya Zolotova cho biết: “Apostol” của Ivan Fedorov và Piotr Mstislavts không chỉ là cuốn sách in đầu tiên của Nga, mà còn ấn bản đầu tiên của Matxcơva có ghi chính xác mốc in. Bởi không hề có khuôn mẫu nào khác hơn, nên các thợ in nói chung của tất cả các nước, trong đó có các thợ in của xứ Nga, đã chỉ sao chép lại theo mẫu các thủ bản. Mà những cuốn sách chép tay đó thì lại mang truyền thống của chúng. Về sau sách in cũng đã có qui định riêng của mình. Tuy nhiên, nề nếp trang phụ bìa có tên sách, ghi thời gian in, tức là mẫu quen thuộc như ở những cuốn sách ngày nay, thì đó là truyền thống đã xuất hiện muộn hơn. Còn trên những bản sách in đầu tiên của nhiều nước thì không hề có những thông tin đó. Trước “Apostol” của Ivan Fedorov và Piotr Mstislavts, tại Matxcơva cũng đã có xưởng in và cho ra đời những cuốn sách. Chừng 10 năm trước “Apostol”, xưởng in này đã ấn hành sách Phúc Âm, sau đó là các bản Kinh nguyện Psaltyr và Luật tế Triod. Tuy vậy người đời sau ít biết về xưởng in này, các sản phẩm ấn loát thì không có dữ liệu về ngày ra đời của chúng, vì thế các nhà khoa học gọi những ấn bản này là sách “không có khai sinh”, hay là “khuyết danh”.

Nội dung cuốn sách “Apostol” của xưởng in Fedorov kể về mục vụ sứ đồ, cũng từ đó mà có tên gọi như vậy. Tương truyền, tác giả của tập sách này là Tông đồ Luka. Bức khắc gỗ với chân dung vị Tông đồ này trang trí trên trang thứ nhất của ấn bản.

 

 

 

Bà Marya Zolotova nhận xét: “Mặc dầu đây là cuốn sách in, nhưng trông nó gợi nhớ đến một tập bản văn chép tay”. Cuốn sách này được in với kiểu chữ Kirill, là phông chữ cơ bản của thủ bản Nga và cũng là nền tảng của sách in Nga trước thời Sa hòang Piotr Đệ nhất, cho đến trước thế kỷ 18, khi đã có những lối viết mới cho bảng chữ cái Slavo, và đã loại bỏ một vài đặc điểm của bút pháp, tức là các ký hiệu đã giản lược, các dấu viết tắt, tít đầu đề, dấu trọng âm. Còn trong “Apostol” của xưởng Fedorov thì tất cả những ký hiệu này đều vẫn có. Bản thân phông chữ mà Fedorov đã chọn lựa được viết kiểu chữ nghiêng, rất sắc nét, với những ký tự như dùng trong hình họa. Kiểu chữ này chân phương và rất đẹp. Cần phải nói rằng, sau “Apostol” của xưởng Fedorov, ngành in xứ Nga còn dùng kiểu chữ này suốt khỏang một trăm năm.

Trong Thư viện Quốc gia Nga (trước đây là Thư viện mang tên Lenin) ở Matxcơva, hiện chỉ có vài bản “Apostol” của lần in đầu tiên. Còn ở Thư viện Đại chúng tại Saint-Peterburg thì cuốn “Apostol” mạ bạc được bảo quản trong ngăn tủ đặc biệt như là ấn phẩm quí hiếm bậc nhất.

Tư liệu của đài “Tiếng nói nước Nga”
Đan Thi dịch
Nguồn: www.nuocnga.net

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *