Xác định giá trị sử liệu của tài liệu Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam

Email In

(www.vanthuluutru.com) Mở đầu

1. Mục đích, ý nghĩa của đề tài

Đảng Cộng sản Việt Nam gắn bó với nhân dân ta bằng cả chiều sâu lịch sử 70 năm qua. Những tài liệu văn kiện hình thành trong quá trình hoạt động và trưởng thành của Đảng cho thấy, tài liệu văn kiện Đảng là một trong những phương tiện quan trọng của hoạt động lãnh đạo chỉ đạo của Đảng. Về thực chất, tài liệu văn kiện Đảng là hình thức cụ thể hóa quyết định của các cơ quan lãnh đạo Đảng các cấp nhằm thực hiện sự lãnh đạo của Đảng đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và mọi tổ chức trong hệ thống chính trị. Nó phản ánh những thông tin về chủ trương, đường lối, chiến lược của Đảng đối với Cách mạng Việt Nam, phản ảnh tình hình Cách mạng Việt Nam, tình hình tổ chức và xây dựng đảng ở các cấp. Nó trở thành cơ sở để Nhà nước thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng trong quản lý Nhà nước khi đã giành được chính quyền.

Tài liệu văn kiện của Đảng được tập trung quản lý thống nhất trong các kho lưu trữ Đảng. Đây chính là những thành phần chủ yếu của Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) - tài sản quý báu của Đảng, của Cách mạng Việt Nam. Tài liệu văn kiện Đảng rất đa dạng và phong phú về nội dung thông tin, có độ tin cậy cao, có khả năng phục vụ hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo của các cơ quan, tổ chức Đảng, phục vụ công tác nghiên cứu và biên soạn lịch sử Đảng.

Nhận thức được vai trò quan trọng của tài liệu lưu trữ, trong từng giai đoạn cụ thể của Cách mạng nước ta, Trung ương Đảng đều có các văn bản chỉ đạo và nhắc nhở các cấp ủy Đảng, Chính quyền quan tâm và làm tốt công tác lưu trữ, tổ chức khoa học Phông lưu trữ ĐCSVN. Vấn đề phân loại tài liệu, bổ sung tài liệu cho phông lưu trữ Đảng, vấn đề xác định giá trị tài liệu, vấn đề bảo quản và tổ chức khai thác sử dụng tài liệu lưu trữ là những vấn đề cơ bản hiện nay nhằm tối ưu hóa thành phần tài liệu Phông lưu trữ và xây dựng cơ sở sử liệu cho nghiên cứu lịch sử ĐCSVN.

Trong số những vấn đề nói trên, xác định giá trị nguồn sử liệu trong Phông Lưu trữ ĐCSVN là một vấn đề rất quan trọng. Vấn đề này sở dĩ được nhiều người quan tâm vì các lý do sau đây:

1- Trước tiên, nghiên cứu vấn đề này sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhằm tối ưu hóa thành phần phông lưu trữ Đảng, cũng như xây dựng các nguồn sử liệu cho nghiên cứu lịch sử Đảng, lịch sử dân tộc. Nhiệm vụ xây dựng cơ sở sử liệu của lịch sử Đảng không chỉ liên quan đến công tác lựa chọn tài liệu văn kiện, mà còn xuất phát từ những yêu cầu cụ thể của quá trình nghiên cứu lịch sử Đảng. Thực tế là, nếu việc xác định giá trị tài liệu lưu trữ Đảng làm không tốt, chúng ta có thể sẽ để mất những sử liệu có giá trị để nghiên cứu và làm sáng tỏ nhiều vấn đề khác nhau của lịch sử dân tộc và lịch sử Đảng. Chính nhờ có công tác xác định giá trị tài liệu mà chúng ta có thể khẳng định được giá trị đích thực của tài liệu Phông lưu trữ ĐCSVN về mọi mặt chính trị, an ninh, quốc phòng, đối ngoại, kinh tế, khoa học, lịch sử, văn hóa, xã hội, giáo dục, v.v... ý nghĩa của việc sử dụng nguồn sử liệu - tài liệu lưu trữ Đảng do đó phụ thuộc rất nhiều vào công tác xác định giá trị của chúng. Quan điểm bảo quản tài liệu sẽ từ đó mà được đưa ra một cách có cơ sở khoa học hơn.

2- Việc lựa chọn tài liệu đưa vào bảo quản trong Kho Lưu trữ Đảng được tiến hành dựa trên những nguyên tắc, phương pháp và tiêu chuẩn xác định giá trị tài liệu. Cũng chính vì thế mà việc tổng kết lại về mặt lý luận những vấn đề của khoa học đánh giá là rất cần thiết. Nó cũng đặt ra cho các nhà lưu trữ Đảng nhiệm vụ nghiên cứu các loại công cụ trợ giúp để lựa chọn tài liệu, tìm ra phương pháp xây dựng các loại công cụ cơ bản phù hợp với thực tế tài liệu Phông lưu trữ ĐCSVN. ở đây sẽ phải có những tiêu chuẩn và phương pháp để xác định giá trị, bổ sung tài liệu thích hợp vào các Kho lưu trữ Đảng. Trên thực tế những năm qua, mặc dù các công cụ xác định giá trị tài liệu trong hệ thống Đảng đã mang lại một số thành tựu nhất định trong công tác tổ chức khoa học Phông lưu trữ ĐCSVN, làm phong phú và giàu có thêm các nguồn sử liệu cho nghiên cứu lịch sử Đảng, lịch sử dân tộc, nhưng nhiều vấn đề đến nay vẫn chưa được giải quyết triệt để. Những vấn đề đó đang đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện.

3- Tài liệu lưu trữ Đảng là nguồn sử liệu có giá trị về nhiều lĩnh vực, mang nhiều tính ưu việt. So với các nguồn sử liệu chữ viết khác, đây là tài liệu rất phong phú về nội dung lịch sử, đồng thời có độ tin cậy cao, có khả năng giúp các nhà sử học phát hiện và nghiên cứu các quy luật đặc thù của lịch sử Đảng, xem xét các vấn đề chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Đây cũng là cơ sở quan trọng để Đảng ta tổng kết kinh nghiệm, rút ra bài học lịch sử trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cách mạng Việt Nam. Mặt khác, việc nghiên cứu lịch sử Đảng nhằm hiểu cũ để biết mới, dựa vào bài học lịch sử mà xem xét và giải quyết những vấn đề của hiện tại, dự đoán đúng sự phát triển của nó trong tương lai, đấu tranh cho thắng lợi tất yếu trong công cuộc bảo vệ và xây dựng chủ nghĩa xã hội (CNXH) trên đất nước ta là hết sức cần thiết.

Tuy nhiên, việc sử dụng tài liệu lưu trữ Đảng như thế nào, theo hướng nào cũng chưa phải là vấn đề đã được làm sáng tỏ hoàn toàn. Nó có mối liên quan rất chặt chẽ tới vấn đề xem xét một cách khoa học giá trị của các loại tài liệu lưu trữ.
Xuất phát từ yêu cầu quan trọng và tính cấp thiết của việc nghiên cứu giá trị nguồn sử liệu trong Phông Lưu trữ ĐCSVN cũng như nhận thức được những ý nghĩa trên đây, chúng tôi đã chọn vấn đề: “Xác định giá trị sử liệu của tài liệu Phông Lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam” làm đề tài luận án tiến sĩ Khoa học lịch sử của mình theo chuyên ngành Biên soạn lịch sử và sử liệu học (mã số 50311).

Với đề tài này, trong luận án của mình, chúng tôi đặt nhiệm vụ giải quyết những vấn đề chủ yếu sau đây:
1/ Mô tả một cách cụ thể sự hình thành Phông lưu trữ ĐCSVN và tình hình tài liệu lưu trữ của Đảng hiện nay.
2/ Giới thiệu một số vấn đề về xác định giá trị tài liệu lưu trữ Đảng nói chung, đồng thời nhìn nhận chúng dưới góc độ như một nguồn sử liệu của lịch sử ĐCSVN.
3/ Phân tích giá trị của tài liệu lưu trữ Đảng với tư cách là nguồn sử liệu trong công tác nghiên cứu lịch sử ĐCSVN.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án: Xác định giá trị sử liệu của tài liệu Phông lưu trữ ĐCSVN là một vấn đề rất lớn, bởi lẽ thành phần Phông lưu trữ ĐCSVN bao gồm toàn bộ tài liệu hình thành trong quá trình hoạt động của các các cơ quan, tổ chức Đảng và Đoàn Thanh niên từ TW đến địa phương. Đối tượng nghiên cứu của chúng tôi là những tài liệu thuộc thành phần Phông Lưu trữ ĐCSVN. Tuy nhiên, để có thể đi sâu giải quyết những nhiệm vụ chủ yếu đã nêu ra trên đây, Luận án của chúng tôi chủ yếu được nghiên cứu dựa trên những tài liệu thành văn hình thành trong quá trình hoạt động của các cơ quan, tổ chức Đảng hiện được bảo quản trong Kho lưu trữ TW Đảng. Ngoài ra, một số tài liệu lưu trữ của các tổ chức Đảng địa phương cũng được chúng tôi sử dụng để nghiên cứu thêm. Riêng khối tài liệu của Đoàn Thanh niên, chúng tôi đề cập đến rất ít trong luận án này.

2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Một số vấn đề liên quan đến công tác xác định giá trị nguồn sử liệu - tài liệu lưu trữ trước đây đã được nhiều nhà lưu trữ học của các nước trên thế giới (như Nga, Đức, Anh, Pháp...) đề cập đến trong nhiều công trình nghiên cứu. Dần dần vấn đề này cũng được các nhà nghiên cứu Việt Nam quan tâm. Trong khoảng hơn bốn chục năm trở lại đây, nhiều tác phẩm về vấn đề này đã được công bố. Thí dụ, cuốn chuyên luận “Lý luận và thực tiễn công tác xác định giá trị và bổ sung tài liệu trong các Viện lưu trữ Nhà nước Liên Xô” gồm 2 tập, do Viện nghiên cứu khoa học về văn kiện và lưu trữ toàn Liên Xô ấn hành năm 1974, đã trình bày tương đối chi tiết về phương pháp luận, phương pháp, tiêu chuẩn lựa chọn tài liệu ở Liên Xô trước đây. Ngoài ra, trong công trình này còn đề cập đến vấn đề xác định giá trị, bổ sung tài liệu ở các viện lưu trữ nước ngoài, những thành tựu và hạn chế của lĩnh vực này.

Trong công trình nghiên cứu: “Phân loại tài liệu văn kiện trong các Viện lưu trữ Nhà nước Xô viết [137] và “Vấn đề xác định giá trị tài liệu trong lưu trữ học Xô viết”[138] (M., 1972), nhà nghiên cứu lưu trữ học người Nga N. A Orlôpva đã ít nhiều đề cập tới một số vấn đề liên quan đến nội dung của đề tài trên phương diện nhận thức và phương diện lý luận.

Năm 1998, Trung tâm nghiên cứu và bảo quản tài liệu lưu trữ đương đại Nga đã xác định giá trị và lên Danh mục tài liệu Phông lưu trữ Quốc tế Cộng sản (QTCS) [143], trong đó thống kê toàn bộ tài liệu có giá trị hình thành trong quá trình hoạt động của QTCS hiện đang được bảo quản tại Trung tâm.

Các nhà lưu trữ Anh có quan điểm riêng trong vấn đề lựa chọn tài liệu để bảo quản. Họ cho rằng giá trị trước hết phụ thuộc vào ý nghĩa cơ quan đơn vị hình thành phông, cần chú ý phân biệt: giá trị hiển nhiên của tài liệu, đó là những thông tin về cơ cấu tổ chức, chức năng, hoạt động của cơ quan sản sinh ra tài liệu và giá trị tác vụ - tài liệu chỉ phản ánh việc hoàn thành các nhiệm vụ cụ thể. ở đây, chúng ta thấy rằng tiêu chuẩn lựa chọn tài liệu chưa đầy đủ: Không quan tâm đến thời gian và đặc điểm hình thành tài liệu mà chỉ chú ý đến hình thức mà trong đó tài liệu được ghi lại, mức độ sử dụng và sự có mặt của những tài liệu tương tự ở những nơi khác.

Các nhà lưu trữ Pháp lại có quan điểm: lựa chọn tài liệu để nộp lưu vào các viện lưu trữ trong các nguồn nộp lưu không chỉ quan tâm đến các tài liệu văn kiện có giá trị mà còn phải xác định những tài liệu văn kiện nào không cần phải nộp lưu trên nguyên tắc loại toàn bộ tài liệu trùng thừa, tài liệu hoặc một nhóm tài liệu có trong hồ sơ không có thông tin liên quan đến hồ sơ và không có tác dụng gì cho chính cơ quan thì có thể loại hủy. Họ không bảo quản những tài liệu hoặc những tập hợp tài liệu mà nội dung của chúng đã phản ánh trong những tài liệu khác.

Năm 1957, hai nhà lưu trữ người Tây Đức B. Rorôm và G. Zante đưa ra quan điểm: trước khi lựa chọn tài liệu để bảo quản, cần phải tiến hành lựa chọn chính các cơ quan là nguồn thu thập, có nghĩa là cần thực hiện quy định sớm hơn về tài liệu văn kiện của những cơ quan thuộc diện giao nộp vào các viện lưu trữ. Theo họ, phương pháp lựa chọn tài liệu văn kiện phải được giải phóng khỏi việc chọn từ đống tài liệu khổng lồ những tài liệu văn kiện có giá trị nào đấy, mà tiêu chuẩn lựa chọn là dựa vào mức độ độc lập của cơ quan, ý nghĩa các chức năng, nhiệm vụ của chúng, ý nghĩa các hoạt động của cơ quan nhìn từ góc độ lịch sử hay pháp luật, sau đó lựa chọn tài liệu nộp lưu ở những cơ quan lãnh đạo và quản lý, các cơ quan đóng vai trò thừa hành thì tài liệu sẽ không thuộc diện được lựa chọn để giao nộp vào lưu trữ.

Ở Cộng hòa dân chủ Đức, việc xác định giá trị các nguồn tài liệu hình thành trong hoạt động của các cơ quan lãnh đạo và các cơ quan giúp việc Ban Chấp hành Trung ương Đảng Xã hội chủ nghĩa thống nhất Đức cũng được những nhà lưu trữ quan tâm nghiên cứu. Bản danh mục tài liệu có giá trị lịch sử của Đảng XHCN thống nhất Đức được ban hành năm 1969. Bản danh mục này được sử dụng như một công cụ hướng dẫn việc đánh giá, lựa chọn những tài liệu có giá trị lịch sử hình thành trong bộ máy của BCHTW, của các tỉnh ủy và huyện ủy cũng như ở các tổ chức cơ sở quan trọng nhất của đảng XHCN thống nhất Đức và được dự kiến phải bảo quản vĩnh viễn trong các kho lưu trữ Đảng.

Trong tác phẩm “Lưu trữ hiện đại. Những nguyên tắc và phương pháp công tác”, nhà lưu trữ Mỹ T. Sellenberg cũng đã chú ý đến vấn đề lựa chọn từ một khối lượng khổng lồ các tài liệu được sản sinh ra trong quá trình hoạt động của các cơ quan những tài liệu có giá trị thực tiễn và lịch sử. Tuy nhiên, ông đã không đưa ra được vấn đề cơ bản của việc lựa chọn tài liệu là phải xây dựng những công cụ trợ giúp [149].

Ở nước ta, việc lựa chọn tài liệu lưu trữ đã được Cục lưu trữ Nhà nước đầu tư nghiên cứu và bước đầu đạt được những kết quả nhất định [101 - 102]. Trên cơ sở thẩm quyền thu thập và phạm vi quản lý tài liệu của Cục Lưu trữ Nhà nước và Trung tâm lưu trữ tỉnh, thành phố, danh mục các cơ quan thuộc diện nộp lưu tài liệu vào Trung tâm lưu trữ Nhà nước ở TW và danh mục mẫu nguồn nộp lưu vào Trung tâm lưu trữ tỉnh, thành phố trực thuộc TW đã được xây dựng.

Cục Lưu trữ VPTW trong nhiều năm qua cũng đã xây dựng được một số văn bản hướng dẫn lựa chọn tài liệu trong quá trình chỉnh lý khoa học tài liệu văn kiện của các cơ quan Đảng ở TW và địa phương. Thời gian gần đây, việc nghiên cứu xác định giá trị nguồn sử liệu trong Phông lưu trữ ĐCSVN được tiếp tục triển khai qua đề tài nghiên cứu “Xác định thành phần tài liệu thuộc diện nộp lưu vào Kho Lưu trữ TW Đảng” do tác giả luận án này làm chủ nhiệm. Danh mục nguồn nộp lưu và Danh mục thành phần tài liệu nộp lưu vào Kho Lưu trữ TW Đảng là hai trong hệ thống công cụ xác định giá trị nguồn sử liệu - tài liệu lưu trữ Đảng đã được xây dựng. Những công trình nghiên cứu này, về mặt thực tiễn đã có những đóng góp nhất định về giải pháp cho những vấn đề cụ thể của lý luận đánh giá và sử liệu học nước ta.

Hầu hết các kết quả đạt được đều nhằm mục đích làm cho việc lựa chọn tài liệu đạt chất lượng cao hơn, khoa học hơn trên cơ sở các nguyên tắc, phương pháp, tiêu chuẩn của khoa học lưu trữ, nhằm góp phần thuận lợi hơn khi xác định giá trị các nguồn sử liệu. Những thành công của các nhà Lưu trữ học ở trong và ngoài nước được nêu ra ở trên đã cung cấp cho chúng tôi một cái nhìn tổng quát, có tính toàn cảnh về phương pháp nghiên cứu, lựa chọn các nguồn sử liệu - tài liệu lưu trữ.

Ngoài ra, khi nghiên cứu tài liệu lưu trữ Đảng với tư cách là một nguồn sử liệu, chúng tôi thấy một số công trình gián tiếp hoặc trực tiếp cũng đã đề cập đến vấn đề này. Trong bài “Một số vấn đề về sử liệu học” [116, 254-290], Giáo sư Hà Văn Tấn đã quan niệm rằng tài liệu văn kiện chính là một loại sử liệu. Cũng trong bài viết này, giáo sư còn đưa ra một số nội dung và phương pháp xác định giá trị các nguồn sử liệu trong nghiên cứu lịch sử.

Vấn đề giá trị sử liệu của tài liệu nói chung, của tài liệu lưu trữ Đảng nói riêng còn được đề cập đến một cách chi tiết trong các công trình nghiên cứu của một số tác giả khác như: “Mấy vấn đề sử liệu học Việt Nam”, “Về sự phân loại các nguồn sử liệu của lịch sử Việt Nam”, “Phương pháp hệ thống và việc nghiên cứu các nguồn sử liệu của lịch sử Việt Nam” (của Giáo sư Phan Đại Doãn và Phó Giáo sư Tiến sĩ Khoa học Nguyễn Văn Thâm) [17-18-19]; “Các nguồn sử liệu và nhận thức lịch sử”, “Tài liệu lưu trữ và việc nghiên cứu lịch sử dân tộc” của Phó Giáo sư Tiến sĩ Khoa học Nguyễn Văn Thâm [121-122]; “Vấn đề xử lý sử liệu học đối với tài liệu chữ viết”, “Vận dụng phương pháp sử liệu học trong đánh giá giá trị tài liệu chữ viết” của Phó giáo sư Tiến sĩ Phạm Xuân Hằng [57-58]. Vấn đề xác định giá trị tài liệu lưu trữ cũng được nói đến trong hai cuốn sách: "Công tác lưu trữ Việt Nam"[09] và "Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ" [12]. Những tác phẩm này ít nhiều đề cập đến khả năng của lý luận xác định giá trị tài liệu trong việc xây dựng nguồn sử liệu - tài liệu lưu trữ cho nghiên cứu lịch sử. Đặc biệt ở nước ta trong những năm gần đây, vấn đề sử liệu học trong nghiên cứu lịch sử quân sự, lịch sử Đảng đang có được sự quan tâm chú ý của giới sử học nước nhà [07-115].

Nhìn chung, nhiều đánh giá, nhận định của các tác giả trong các công trình nghiên cứu nói trên là những vấn đề mà chúng tôi đã tham khảo để tiếp tục nghiên cứu thêm. Tuy nhiên, cũng còn nhiều vấn đề mà trong luận án của mình chúng tôi thấy cần làm sáng tỏ.

Theo nhận thức của chúng tôi, do phạm vi, yêu cầu và đối tượng nghiên cứu có thể rộng hẹp khác nhau, nên các công trình nghiên cứu nói trên chưa thể đề cập đến vấn đề mà chúng tôi nêu ra trong luận án của mình một cách hệ thống, đầy đủ và toàn diện. Và đây cũng chính là nhiệm vụ mà luận án của chúng tôi cần phải thực hiện.

3. Các nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu của luận án, ngoài các công trình nghiên cứu của các tác giả đi trước như đã nói ở trên, chúng tôi tham khảo, nghiên cứu và sử dụng những nguồn tài liệu cơ bản sau đây:

Nguồn tài liệu quan trọng nhất, được sử dụng nhiều nhất trong luận án là tài liệu thuộc thành phần Phông lưu trữ ĐCSVN. Đáng chú ý là khối tài liệu hình thành trong hoạt động của các Đại hội đại biểu toàn quốc và BCHTW. Khối tài liệu của các cơ quan lãnh đạo Đảng, các cơ quan tham mưu giúp việc, các Đảng ủy, Đảng đoàn, Ban Cán sự Đảng ở các cơ quan Nhà nước và Đoàn thể TW phản ánh các sự kiện và hoạt động có liên quan đến lịch sử ĐCSVN. Đây là những tư liệu rất quý đã giúp cho việc định hướng nghiên cứu trong luận án của chúng tôi.

Nguồn tư liệu quan trọng thứ hai được chúng tôi tiếp cận và khai thác là những bài viết, những công trình nghiên cứu của các tác giả trên tạp chí nghiên cứu lịch sử trong và ngoài nước. Chúng đã giúp chúng tôi rất nhiều trong việc sưu tầm và hệ thống hóa các tư liệu, tài liệu có liên quan. Có thể kể đến ở đây một số tác phẩm quan trọng như tác phẩm của nhà sử liệu học Xô viết O. M. Međusepxkaia “Những vấn đề lý luận của sử liệu học” (M., 1975); tác phẩm của nhà sử học B. K. Lít-vắc “Về những đối tượng sử liệu học của lý luận đánh giá hiện đại”; Các bài viết của Phó Giáo sư Tiến sĩ Khoa học Nguyễn Văn Thâm: “Các nguồn sử liệu và nhận thức lịch sử” (in trên tạp chí Nghiên cứu lịch sử số 5/1991), “Tài liệu lưu trữ và việc nghiên cứu lịch sử dân tộc”, “ Vấn đề đánh giá tài liệu lưu trữ ở Việt Nam trong 20 năm qua và những nhiệm vụ cấp thiết hiện nay”, “Các nguyên tắc phương pháp luận và phương pháp xác định giá trị tài liệu lưu trữ” (in trên tạp chí Văn thư - Lưu trữ) v.v... Đó đều là những tư liệu về các vấn đề cụ thể của lý luận đánh giá và sử liệu học nước ta.

Để tiến hành thực hiện đề tài, chúng tôi đã dựa vào phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin trong việc nhận thức những vấn đề của nhiệm vụ xây dựng cơ sở sử liệu lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, của chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng.

Các nguyên tắc tính lịch sử, tính đảng, tính toàn diện và tổng hợp được chúng tôi áp dụng vào quá trình khảo sát, phân tích tình hình thực tế công tác lựa chọn tài liệu nộp lưu vào kho lưu trữ TW Đảng, so sánh với những phần lý luận nghiên cứu qua tư liệu trong và ngoài nước, đánh giá kết quả xác định giá trị nguồn sử liệu cho nghiên cứu lịch sử Đảng trên thực tế tài liệu Phông lưu trữ ĐCSVN. Nhằm thực hiện mục tiêu của luận án, chúng tôi đã áp dụng các phương pháp hệ thống, phương pháp phân tích chức năng, phương pháp so sánh lịch sử để phân tích và mô tả các nguồn tư liệu. Ngoài ra, trong một số phần cụ thể, chúng tôi đã tham khảo và áp dụng phương pháp của một số ngành khoa học khác như sử liệu học, phương pháp thông tin văn bản học, công bố học,... Những phương pháp liên ngành đó đã giúp chúng tôi khai thác các nguồn tài liệu, tìm hiểu các quan điểm đánh giá khác nhau để phục vụ cho việc thực hiện và giải quyết những nội dung của luận án.

4. Đóng góp của luận án

Trong luận án này, lần đầu tiên, chúng tôi đã giới thiệu một cách có hệ thống sự hình thành, thành phần, cấu trúc của Phông lưu trữ ĐCSVN nhằm cung cấp cho người đọc, cho các nhà nghiên cứu một cái nhìn tổng thể về nguồn tài liệu phong phú trong Phông lưu trữ quan trọng này.

Luận án cũng đã trình bày những vấn đề còn chưa được nghiên cứu đầy đủ như phân loại, bổ sung, xác định giá trị tài liệu và kiến giải của chúng tôi về cách giải quyết những vấn đề đó khi xem xét giá trị của tài liệu trong Phông lưu trữ ĐCSVN với tư cách là nguồn sử liệu của lịch sử Đảng.
Kết quả nghiên cứu của luận án này rất cần thiết cho việc định hướng quá trình tổ chức và sử dụng có hiệu quả tài liệu Phông lưu trữ ĐCSVN, đặc biệt là cho việc nghiên cứu lịch sử Đảng mà hiện nay các nhà nghiên cứu đang hết sức quan tâm.

Đóng góp của đề tài còn là sự tổng kết về mặt lý luận và thực tiễn những vấn đề về xác định giá trị nguồn sử liệu - tài liệu lưu trữ Đảng, góp phần làm sáng tỏ nhiệm vụ tối ưu hóa thành phần tài liệu Phông lưu trữ ĐCSVN, nhằm phục vụ cho việc đổi mới công tác lãnh đạo của các cấp ủy Đảng và đổi mới công tác nghiên cứu lịch sử ĐCSVN trong thời gian tới.

5. Bố cục của luận án

Luận án gồm phần mở đầu, ba chương và kết luận.

Phần Mở đầu giới thiệu khái quát về luận án, mục đích, ý nghĩa của đề tài nghiên cứu, lịch sử vấn đề, các nguồn tư liệu phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài và phương pháp nghiên cứu đề tài, giới thiệu về bố cục của luận án.

Chương 1. Tài liệu lưu trữ Đảng và sự hình thành Phông lưu trữ tài liệu Đảng Cộng sản Việt Nam.
Trong chương này, chúng tôi trình bày khái quát về lịch sử ĐCSVN qua 70 năm hoạt động và trưởng thành, giới thiệu đôi nét về các tài liệu thành văn hình thành trong quá trình hoạt động của Đảng, về sự hình thành Phông lưu trữ ĐCSVN, về thành phần và nội dung tài liệu lưu trữ của Đảng ở TW và địa phương. Để giúp các nhà sử học hiểu rõ thêm về nguồn sử liệu này, chúng tôi cũng giới thiệu trong chương này những vấn đề hiện nay của việc tổ chức khoa học Phông lưu trữ Đảng như vấn đề phân loại, vấn đề bổ sung, vấn đề xác định giá trị cũng như khả năng khai thác sử dụng tài liệu phục vụ cho công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước. Những vấn đề được trình bày ở chương này đều có liên quan đến những vấn đề phương pháp luận, phương pháp và tiêu chuẩn xác định giá trị nguồn sử liệu - tài liệu lưu trữ Đảng, đến tài liệu lưu trữ Đảng với tư cách là nguồn sử liệu của lịch sử ĐCSVN.

Chương 2. Xác định giá trị tài liệu Phông Lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đây là một trong hai chương cơ bản của luận án. Trong chương này, chúng tôi tiến hành khảo cứu và giới thiệu tầm quan trọng, mục tiêu của việc xác định giá trị tài liệu lưu trữ Đảng; cơ sở phương pháp luận, phương pháp và tiêu chuẩn của việc lựa chọn tài liệu, hệ thống công cụ xác định giá trị tài liệu lưu trữ Đảng, đồng thời giới thiệu một số kết quả bước đầu trong việc xác định giá trị nguồn sử liệu-lịch sử Đảng trong thời gian qua. Những vấn đề được trình bày trong chương này nhằm giúp cho người đọc nắm được cơ sở của việc lựa chọn tài liệu để phục vụ cho nghiên cứu lịch sử Việt Nam nói chung và lịch sử ĐCSVN nói riêng. Mặt khác những vấn đề trình bày ở chương 2 còn nhằm mục đích giới thiệu giá trị của nguồn sử liệu - tài liệu lưu trữ Đảng trong toàn bộ các nguồn sử liệu nói chung.

Chương 3. Tài liệu phông lưu trữ Đảng - nguồn sử liệu để nghiên cứu lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong chương này, dưới góc độ sử liệu học, chúng tôi nêu nhiệm vụ của việc nghiên cứu lịch sử Đảng và vấn đề xây dựng các nguồn sử liệu, giới thiệu cơ sở sử liệu cụ thể của Lịch sử ĐCSVN cùng với những thuận lợi và khó khăn khi tổ chức khai thác nguồn sử liệu này trong thực tế. ở đây, chúng tôi chú trọng đến việc lý giải tính ưu việt của tài liệu lưu trữ với tư cách là nguồn sử liệu của lịch sử ĐCSVN, phân tích sự phong phú về nội dung lịch sử và tính chính xác của bản thân nguồn sử liệu và những vấn đề đặt ra cần quan tâm trong thực tế. Cuối cùng chúng tôi điểm qua đôi nét về những nội dung cụ thể của Lịch sử ĐCSVN có thể nghiên cứu dựa vào tài liệu lưu trữ ĐCSVN như sự hình thành các tổ chức tiền thân và sự ra đời của Đảng, sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước, quá trình hình thành và phát triển quan điểm lý luận của Đảng ta về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, tổng kết kinh nghiệm lãnh đạo chung của Đảng trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, ngoại giao, quân sự,...

Phần kết luận nêu tóm tắt kết quả của luận án trên cơ sở các nhiệm vụ đã đề ra, đưa ra những khuyến nghị đối với các cơ quan chức năng trong việc tổ chức sử dụng nguồn sử liệu - tài liệu lưu trữ ĐCSVN. Đồng thời, qua nghiên cứu việc tổ chức khoa học Phông lưu trữ ĐCSVN, chúng tôi còn đề xuất một số khuyến nghị về công tác tổ chức khoa học phông lưu trữ ĐCSVN nhằm tạo ra nguồn sử liệu có giá trị cho nghiên cứu lịch sử ĐCSVN, góp phần phát huy vai trò của tài liệu lưu trữ Đảng trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước.

Để làm sáng tỏ thêm những vấn đề đã được trình bày trong các chương trên, luận án của chúng tôi còn có thêm phần phụ lục, gồm một số tài liệu lưu trữ hiện bảo quản trong Kho Lưu trữ TW Đảng.
Do điều kiện nghiên cứu còn khó khăn, một số tài liệu lưu trữ thuộc Phông lưu trữ ĐCSVN chưa được phép công bố, và do những hạn chế về khả năng, trình độ của bản thân tác giả nên chắc chắn luận án không tránh khỏi những hạn chế và khiếm khuyết. Chúng tôi rất mong nhận được những góp ý, chỉ giáo của các nhà khoa học và của người đọc.

Để hoàn thành luận án này, ngoài sự cố gắng của bản thân, chúng tôi còn nhận được sự giúp đỡ quý báu của nhiều giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, các nhà khoa học, các bạn bè, đồng nghiệp và đặc biệt là cơ quan Văn phòng Trung ương, nơi tôi công tác đã tạo điều kiện cho tôi khai thác, sưu tầm tư liệu, giúp đỡ tôi về thời gian làm luận án.

Nhân đây, cho phép tôi bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Phó Giáo sư Tiến sĩ Khoa học Nguyễn Văn Thâm - người thày đã tận tình chỉ dẫn tôi trong suốt quá trình triển khai và thực hiện luận án này. Chúng tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với sự động viên, đóng góp và khuyến khích của các giáo sư, các tiến sĩ Hà Văn Tấn, Nguyễn Văn Hàm, Vương Đình Quyền, Phạm Xuân Hằng, Trần Văn Hùng, các nhà nghiên cứu Nguyễn Văn Lanh, Đào Xuân Chúc, Hoàng Hồng, các thày giáo của khoa Lịch sử, khoa Lưu trữ và Quản trị văn phòng của Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn cũng như các bạn bè đồng nghiệp khác đã giúp đỡ chúng tôi hoàn thành luận án này.

Hà Nội, tháng 11-1999
Tác giả

Nguyễn Lệ Nhung - www.vanthuluutru.com

Dedicated Cloud Hosting for your business with Joomla ready to go. Launch your online home with CloudAccess.net.